Czy zastanawiacie się czasem, dlaczego w niektórych miejscach niemal natychmiast zaczynamy czuć się dobrze?
Jeszcze zanim usiądziemy i świadomie zaczniemy analizować przestrzeń bądź oceniać, czy dane wnętrze nam się podoba. Czasem wystarczy kilka sekund — światło wpadające przez okno, zapach drewna, miękkość materiałów albo widok drzew poruszających się za szybą — i nagle coś w naszym ciele zaczyna się zmieniać. Oddech staje się spokojniejszy, napięcie powoli opada, a organizm, często po wielu godzinach przeciążenia, po raz pierwszy od dawna zaczyna się rozluźniać.
Od wielu lat obserwuję to zarówno w swojej pracy projektowej, jak i podczas własnych doświadczeń związanych z przestrzenią. Wchodząc do setek mieszkań, domów, hoteli, biur czy przestrzeni publicznych zauważyłam pewną powtarzalność. Niektóre miejsca niemal natychmiast wywołują poczucie spokoju, bezpieczeństwa i komfortu. Inne, mimo że są piękne, modne i perfekcyjnie dopracowane, pozostawiają po sobie trudne do nazwania napięcie.
Przez długi czas próbowałam zrozumieć, skąd bierze się ta różnica. Dlaczego jedne wnętrza pozwalają nam odetchnąć, a inne sprawiają, że organizm pozostaje w stanie subtelnej czujności. Odpowiedzi zaczęłam znajdować dopiero wtedy, gdy moje zainteresowania zawodowe zaczęły wychodzić poza samą estetykę i funkcjonalność, obejmując również neuroestetykę, psychologię środowiskową, projektowanie biofiliczne, neuroarchitekturę oraz wpływ przestrzeni na układ nerwowy człowieka.
Dziś coraz lepiej rozumiemy, że to nie samo „ładne wnętrze” porusza nas najmocniej. Znacznie ważniejsze jest to, jak czujemy się w jego obecności. Czy organizm odbiera je jako bezpieczne, wspierające i regenerujące. Czy pozwala choć na chwilę wyjść ze stanu ciągłej gotowości i odzyskać równowagę.
Przez lata nauczyliśmy się traktować estetykę jak coś dodatkowego. Miły dodatek do życia. Coś, czym można zajmować się dopiero wtedy, kiedy wszystkie „ważniejsze” potrzeby zostaną już spełnione. A przecież nasz mózg nigdy nie oddzielał estetyki od biologii tak mocno, jak zrobiła to współczesna kultura. Dla niego przestrzeń nie jest wyłącznie tłem codzienności. Jest środowiskiem, które organizm nieustannie odczytuje i interpretuje, nawet wtedy, kiedy nie robimy tego świadomie. Reagujemy na światło, proporcje, ilość bodźców, dźwięki, kolory czy obecność natury znacznie szybciej, niż jesteśmy w stanie pomyśleć: „dobrze się tutaj czuję”.
Właśnie dlatego coraz częściej mówi się dziś o wpływie projektowania wnętrz na zdrowie psychiczne, poziom stresu oraz codzienny wellbeing.
Przestrzeń wpływa na nas znacznie szybciej, niż jesteśmy tego świadomi. Zanim zdążymy ocenić, czy dane wnętrze nam się podoba, nasz mózg i układ nerwowy analizują światło, dźwięki, proporcje, kolory, materiały oraz obecność natury, dzieje się to już na podswiadomym poziomie percepcji i emocji.
To właśnie te elementy mogą wpływać na poziom stresu, koncentrację, poczucie bezpieczeństwa i zdolność do regeneracji. Badania z obszaru neuroestetyki, neuroarchitektury i psychologii przestrzeni pokazują, że dobrze zaprojektowane otoczenie oddziałuje nie tylko na nasze emocje, ale również na sposób funkcjonowania całego organizmu. Przestrzeń nie jest jedynie tłem codzienności. Jest środowiskiem, które każdego dnia wpływa na nasze samopoczucie. Choć często tego nie zauważamy, nieustannie prowadzi dialog z naszym układem nerwowym. Dziś patrzę na projektowanie nie jak na sztukę tworzenia pięknych wnętrz, lecz jak na proces świadomego kształtowania środowiska dla człowieka, które może wspierać zdrowie, równowagę i dobrostan. Takiego, w którym człowiek nie tylko zachwyca się przestrzenią, ale po prostu dobrze się w niej czuje.